Kính thưa cộng đoàn, giữa lúc câu chuyện liên quan đến cha Antôn Hà Văn Minh và “Không gian Văn hóa Hồ Chí Minh” tại Giáo xứ Chánh tòa Phú Cường vẫn còn gây nhiều băn khoăn trong cộng đồng Công giáo, mới đây lại xuất hiện thêm một tiếng nói đáng chú ý.
Sau khi linh mục Phê-rô Hoàng Vĩnh Linh, hưu dưỡng tại Tòa Giám mục Phan Thiết, đăng bài theo hướng “giải oan” cho cha Antôn Hà Văn Minh, cho rằng chuyện đang lan truyền có thể là do “AI mần”, thì linh mục Antôn Đặng Hữu Nam, thuộc Giáo phận Vinh, cũng đã lên tiếng.
Bài viết của cha Nam mang tựa đề rất thẳng: “Hãy biết cúi đầu trước sai lỗi của mình.”
Không nhắc đích danh ai, không kể lại dài dòng sự việc nào, nhưng đọc từng câu, cộng đoàn có thể hiểu cha đang nói về một thái độ rất cần thiết trong lúc này: đã sai thì nên nhận sai, đừng đổ lỗi loanh quanh.
Cha Nam viết rằng con người không phải thánh nhân, nên ai cũng có thể mắc sai lầm. Điều quan trọng không phải là có từng sai hay không, mà là sau khi sai, con người có đủ can đảm và liêm sỉ để cúi đầu nhận lỗi, cải sửa và bù đắp những tổn thương mình gây ra hay không.
Đây là một điểm đánh rất thẳng vào tâm lý “chống chế” sau sai lầm. Bởi sai thì ai cũng có thể sai. Linh mục cũng là con người, cũng có thể sai trong nhận định, sai trong mục vụ, sai trong cách làm, sai trong cách phối hợp với bên ngoài. Nhưng đã sai mà không nhận, lại tìm cách nói lấp lửng, đổ cho người khác, cho hoàn cảnh, cho công nghệ, thì câu chuyện không còn là một sai sót đơn thuần nữa.
Nó trở thành vấn đề về sự thật.
Đặc biệt, trong bài viết, cha Antôn Đặng Hữu Nam có một câu rất đáng chú ý: “Biết thừa nhận sai lỗi của mình, không đổ lỗi cho người khác, cho hoàn cảnh, cho công nghệ… mới là người trưởng thành, có giáo dưỡng, có nhân bản, có tu tập!”
Cụm từ “đổ lỗi cho công nghệ” xuất hiện đúng lúc câu chuyện “AI nó mần” đang được dùng như một cách giải thích cho sự việc cha Antôn Hà Văn Minh. Và cũng chính vì vậy, nhiều người đọc đã lập tức liên tưởng đến bài “giải oan” trước đó của cha Hoàng Vĩnh Linh.
Bởi kính thưa cộng đoàn, nếu sự việc không có thật, nếu video là giả, nếu ai đó dùng AI để dựng chuyện hại một linh mục, thì cần đưa bằng chứng rõ ràng, cần chỉ ra đoạn nào giả, hình nào giả, lời nào bị cắt ghép. Khi đó, việc kiện người làm giả là điều cần thiết và đáng ủng hộ.
Nhưng nếu sự việc đã thật sự xảy ra, có không gian trưng bày thật, có phóng sự thật, có truyền thông địa phương đưa tin thật, có phản ứng của giáo dân thật, và sau đó có sự chấn chỉnh từ phía Đấng bản quyền thật, thì việc đưa hai chữ “AI” vào lúc này rất dễ khiến người ta cảm thấy: phải chăng đang cố tìm một cái phao để thoát khỏi trách nhiệm?
Cha Nam viết tiếp một ý rất mạnh: sai lầm chưa hẳn là điều tồi tệ. Điều tồi tệ là dùng quyền, dùng tiền, dùng mưu hèn kế bẩn, dùng sự gian dối, dùng sai phạm mới để biện minh, che phủ cho sai lầm cũ, triệt tiêu sự thật và công bằng.
Nói cách khác, cái sai ban đầu có thể còn sửa được. Nhưng nếu sau cái sai ấy lại là một chuỗi quanh co, né tránh, đổ lỗi, biện minh và đánh tráo vấn đề, thì vết thương nơi cộng đoàn sẽ càng sâu hơn.
Vụ việc tại Phú Cường, nếu nhìn một cách bình tĩnh, điều khiến giáo dân đau lòng không chỉ là một phát biểu hay một hình ảnh. Điều sâu xa hơn là cảm giác nơi thánh, khuôn viên nhà xứ, đời sống đức tin của cộng đoàn đã bị đặt vào một tình huống không phù hợp. Khi giáo dân lên tiếng, họ không chỉ “ồn ào trên mạng”, mà đang bày tỏ một nỗi đau thật về căn tính Công giáo và sự thánh thiêng của Giáo hội.
Vì vậy, điều cộng đoàn cần không phải là một màn “giải oan” vội vàng. Cộng đoàn cũng không cần thêm những câu chuyện ly kỳ kiểu “AI làm”, “đang kiện”, “video giả” nhưng lại không nói rõ giả ở đâu, ai làm, làm như thế nào.
Điều cộng đoàn cần là sự thật.
Nếu sai, hãy cúi đầu.
Nếu oan, hãy đưa bằng chứng.
Nếu bị cắt ghép, hãy công bố bản gốc.
Nếu có AI can thiệp, hãy chỉ rõ AI can thiệp chỗ nào.
Còn nếu mọi chuyện đã xảy ra như thực tế đã thấy, thì đừng bắt công nghệ phải gánh thay trách nhiệm con người.
Bài viết của cha Antôn Đặng Hữu Nam tuy ngắn, nhưng lại chạm đúng một vấn đề rất lớn: người trưởng thành không phải là người chưa bao giờ sai, mà là người biết cúi đầu khi sai.
Cúi đầu không làm linh mục thấp hèn hơn. Trái lại, một lời nhận lỗi chân thành có thể làm cho giáo dân cảm phục hơn rất nhiều so với cả trăm lời biện minh. Cúi đầu không phải là thất bại. Cúi đầu trước sự thật chính là bước đầu của hoán cải.
Kính thưa cộng đoàn, trong Giáo hội, sự thật và bác ái không đối nghịch nhau. Nói sự thật không phải là phá hoại hiệp thông. Nhìn nhận sai lỗi không phải là làm xấu mặt Giáo hội. Điều làm tổn thương Giáo hội chính là khi sự thật bị che phủ, khi sai lầm bị hợp thức hóa, và khi người ta nhân danh đủ thứ lý do để né tránh trách nhiệm.
Sau bài “giải oan” bằng AI, lời nhắc của cha Antôn Đặng Hữu Nam vang lên như một gáo nước lạnh nhưng cần thiết: hãy biết cúi đầu trước sai lỗi của mình.
Bởi có những lúc, một cái cúi đầu thành thật còn mạnh hơn mọi lời thanh minh. Và có những khi, điều cứu được danh dự không phải là đổ lỗi cho AI, mà là can đảm nói một câu rất đơn sơ:
Tôi đã sai. Xin cộng đoàn tha thứ.
✍️ Bạn có ý kiến hoặc lập luận với bài viết, vui lòng bình luận tại đây: Tin Công Giáo 24h