Ranh giới giữa thánh thiêng và thế tục – suy nghĩ từ các sự kiện tại GP Vinh và GP Phú Cường

Kính thưa cộng đoàn, những ngày qua, cộng đồng dân Chúa tại Việt Nam đang xôn xao và bày tỏ nhiều cung bậc cảm xúc khác nhau, từ ngỡ ngàng, đau xót cho đến bất bình trước hai sự kiện liên tiếp xảy ra tại Giáo phận Vinh và Giáo phận Phú Cường.

Những hình ảnh và thước phim được lan truyền rộng rãi trên các phương tiện truyền thông không còn là lời đồn thổi vô căn cứ, mà đã trở thành một thực tế đòi hỏi chúng ta phải nghiêm túc nhìn nhận lại căn tính, ranh giới của sự thánh thiêng và trách nhiệm của các vị mục tử trước làn sóng thế tục hóa đang len lỏi vào nơi tôn nghiêm.

Sự việc thứ nhất diễn ra tại giáo xứ Vạn Thủy thuộc Giáo phận Vinh, nơi Linh mục Chánh xứ Giuse Hoàng Đức Nhân đã chấp thuận cho lực lượng công an địa phương vào khuôn viên nhà thờ để thực hiện việc hướng dẫn tích hợp dịch vụ công cho người dân.

Điều đáng nói và gây ra làn sóng phản ứng dữ dội trong dư luận chính là việc một cán bộ công an đã đứng trực tiếp trên cung thánh, ngay tại giảng đài nơi vốn chỉ dành để công bố Lời Chúa, sử dụng hệ thống micro của nhà thờ để phát biểu và hướng dẫn công việc hành chính.

Sự việc thứ hai, diễn ra vào chiều ngày mùng 8 tháng 5 tại Nhà thờ Chánh tòa Phú Cường, khi Linh mục Antôn Hà Văn Minh đã chủ trì buổi lễ ra mắt công trình mang tên Không gian Văn hóa Hồ Chí Minh ngay trong khuôn viên mang tính biểu tượng của giáo phận.

Với những cương vị quan trọng như Chánh xứ Chánh tòa, Thư ký Ủy ban Giáo dân thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam và Linh hướng cho Phong trào Cursillo Việt Nam, hành động này của ngài đã tạo nên một cú sốc lớn cho đức tin của nhiều tín hữu.

Khi phân tích sâu hơn về mặt thần học và luật Phụng vụ, chúng ta biết rằng cung thánh là nơi cực thánh, là trung tâm của ngôi nhà thờ, nơi diễn ra hy tế thập giá và là không gian biệt hiến hoàn toàn cho Thiên Chúa.

Việc để một nhân vật thế tục, đại diện cho quyền lực dân sự, đứng trên giảng đài để bàn việc trần thế là một sự tổn thương sâu sắc đến cảm thức đức tin của giáo dân. Giảng đài không phải là cái bục phát biểu hội nghị, và cung thánh không phải là hội trường ủy ban.

Tương tự như vậy, việc trưng bày một không gian mang đậm tính chất chính trị và tư tưởng thế tục ngay tại Tòa Giám mục hay Nhà thờ Chánh tòa Phú Cường đã làm mờ nhạt đi sứ mạng cốt lõi của Giáo hội là rao giảng Tin Mừng cứu độ.

Nhà thờ phải là nơi để con người tìm kiếm sự bình an thiêng liêng, hướng lòng về trời cao, chứ không phải là nơi để lồng ghép các chiến dịch tuyên truyền mang tính chính trị xã hội của trần gian.

Nhìn nhận về động cơ và suy nghĩ của các linh mục liên quan, chúng ta cần có một cái nhìn đa chiều nhưng không thỏa hiệp.

Đối với trường hợp của Linh mục Giuse Hoàng Đức Nhân tại Vạn Thủy, một giả thuyết hợp lý có thể được đặt ra là ngài xuất phát từ lòng nhiệt thành muốn tạo điều kiện thuận lợi cho giáo dân hoàn thành các thủ tục hành chính, hoặc có thể ngài phải đối diện với những áp lực, sự thúc ép tế nhị từ phía chính quyền địa phương trong việc thực hiện chỉ tiêu chuyển đổi số.

Tuy nhiên, sự thiếu nhạy bén về mặt phụng vụ và thiếu sự tỉnh thức trước ranh giới thánh-tục đã khiến ngài vô tình để thế quyền lấn lướt quyền bính thiêng liêng ngay trên tòa thánh.

Trong khi đó, đối với tư tưởng của Linh mục Antôn Hà Văn Minh, việc ngài chủ động thiết lập không gian văn hóa mang tính chính trị tại Chánh tòa có thể xuất phát từ một quan điểm sai lệch về sự hội nhập văn hóa hoặc một nỗ lực thái quá nhằm xây dựng mối quan hệ hài hòa, giao hảo với chính quyền.

Với tư cách là Thư ký Ủy ban Giáo dân, lẽ ra ngài phải là người bảo vệ căn tính Kitô giáo của người môn đệ giữa lòng đời, chứ không phải là người đem tư tưởng trần thế đặt vào lòng Giáo hội.

Trước những biến cố gây rạn nứt niềm tin này, dư luận đang đổ dồn sự chú ý vào phản ứng và hướng đi của các Đấng Bản quyền tại hai giáo phận. Đức Giám mục Giáo phận Vinh và Đức Giám mục Giáo phận Phú Cường chắc chắn đang trải qua những thao thức, trăn trở rất lớn trước nỗi đau và sự hoang mang của đoàn chiên.

Vai trò của các Ngài lúc này là vô cùng quan trọng để tái thiết lập trật tự và trả lại sự tôn nghiêm cho nhà Chúa.

Hướng đi cần thiết và được mong đợi nhất hiện nay là các Đức Giám mục cần có những văn thư mục vụ chính thức để chấn chỉnh các linh mục thuộc quyền, khẳng định lại nguyên tắc bất khả xâm phạm của cung thánh và các không gian thánh thiêng, đồng thời xoa dịu vết thương lòng của cộng đoàn dân Chúa bằng các nghi thức đền tạ nếu cần thiết.

Lời cảnh tỉnh từ hai sự kiện này nhắc nhở toàn thể Giáo hội Việt Nam về nguy cơ của xu hướng thế tục hóa và sự thỏa hiệp đánh mất bản sắc.

Giáo hội luôn đồng hành với dân tộc và tôn trọng chính quyền trong các công việc ích quốc lợi dân, nhưng sự đồng hành đó không bao giờ đồng nghĩa với việc tự đánh mất ranh giới thánh thiêng hay để cho các giá trị trần tục nội thuộc vào nơi thờ phượng.

Xin cộng đoàn tiếp tục hiệp ý cầu nguyện cho các vị mục tử luôn tràn đầy ơn khôn ngoan, sự can trường và lòng đạo đức để dẫn dắt đoàn chiên đi đúng con đường của Tin Mừng, giữ vững sự tinh tuyền của đức tin Kitô giáo trước mọi thử thách của thời đại.

>>> XEM VIDEO GP VINH: TẠI ĐÂY

>>> XEM VIDEO GP PHÚ CƯỜNG: TẠI ĐÂY