Kính thưa cộng đoàn, trước những sự việc gây xôn xao dư luận gần đây tại Giáo phận Vinh và Giáo phận Phú Cường liên quan đến việc tôn trọng sự thánh thiêng trong nhà Chúa — từ việc để cán bộ làm việc hành chính, đứng trên cung thánh, cho đến việc thiết lập không gian văn hóa mang tính chính trị ngay tại nhà thờ Chánh tòa — Linh mục Phê-rô Nguyễn Văn Khải đã có những chia sẻ đầy trăn trở.
Bằng những ký ức sâu sắc từ thời khốn khó nhưng giàu lòng đạo đức và những trải nghiệm thực tế, tác giả thẳng thắn chỉ ra thực trạng đáng báo động khi “cảm thức về sự thánh thiêng” đang dần bị mai một bởi sự tục hóa và thỏa hiệp.
KHI CẢM THỨC VỀ SỰ THÁNH THIÊNG KHÔNG CÒN
Trước đây giáo xứ tôi 41 năm không có cha xứ, thế nhưng thế hệ bố mẹ tôi được các đấng bậc dạy dỗ kỹ lưỡng và tôi thấy các ngài có cảm thức rất rõ về sự thánh thiêng.
Tôi nhớ khi cùng mẹ tôi và các bà quét dọn nhà thờ, đến phần cùng thánh, tức khu vực bên trên bao lơn, mẹ tôi và các bà luôn sai tôi và người em họ tôi là chú Đoàn làm việc đó. Khi đèn chầu hết dầu bị tắt các bà gọi tôi lên đổ thêm dầu và thắp đèn chứ các bà không dám làm tuỳ tiện lên cung thánh làm việc đó. Tôi hỏi tại sao, mẹ tôi nói cung thánh là nơi cực thánh, chỉ ấy chỉ dành cho các cha làm lễ và các chú giúp lễ. Khi không có các vị ấy thì con làm được, vì các con thiếu niên hãy còn thanh sạch.
Trẻ con chúng tôi có thể chơi ở sân khấu, tức mặt tiền nhà thờ, nhưng chạy nhảy hò hét, nói những lời bất xứng ở đó thì không được! Nhẹ thì bị mắng và bị đuổi đi và có khi bị ăn đòn.
Lúc đó, những năm 70-80 của thế ký trước, đói rách lắm, nhưng đến nhà thờ thì phải ăn mặc cho kín đáo, xứng hợp hết sức có thể. Một khi đã bước vào cửa nhà thờ thì phải khoanh tay, đi đứng khoan thai và có trật tự. Cấm chỉ nói chuyện và xô đẩy nhau. Ngay cả lúc không đọc kinh hay chầu Mình Thánh, nếu ai bó buộc phải nói gì thì cũng nói thầm hoặc kêu người khác ra ngoài nói.
Bên ngoài nhà thờ, dù là đất đã bị hợp tác xã chiếm để các cụ trong đội phụ lão trồng cây, nhưng tuyệt đối không ai được đưa trâu bò vào đấy chăn thả trên đất quanh nhà thờ. Người ngoại đạo đến sinh sống ở thôn tôn cũng theo lệ ấy. Trâu bò nhà nào lỡ xổng thừng vào đấy thì lập tức có người đến đuổi đi và sau đó nhắc nhở gia chủ đến nơi đến chốn.
Bên trong nhà thờ, nếu không phải là người công giáo thì tuyệt đối không được tự tiện bước vào. Tôi nhớ hồi ấy chính quyền bách hại đạo ghê lắm! Việc thờ phượng trong nhà thờ Đức cha Bùi Chu Tạo giao cho bố tôi và chú Bính, người em họ của bố tôi coi sóc. Cán bộ công an dù có muốn ngăn chặn việc gì hay sách nhiễu ai, nhưng nếu việc đó đang diễn ra và người đó đang trong nhà thờ, thì công an cũng không dám tự tiện xông vào. Họ có muốn chất vấn hay triệu tập bố tôi lên uỷ ban “làm việc” cũng phải đợi hết giờ thờ phượng khi bố tôi và mọi người đã ra khỏi cửa nhà thờ.
Cái thông điệp thường được truyền tải đó là: nơi thánh thiêng phải được bảo vệ bằng giá máu của Chúa và của các thánh tử đạo, ai xâm phạm cũng phải trả bằng giá máu. Và cả người không có đạo, cả cán bộ công an cũng biết và tôn trọng luật ấy!
***
Năm 2005, sau khi đã xuất hiện công khai là linh mục, dịp tết về thăm gia đình, cha Trần Văn Khoa, Chính xứ Phúc Nhạc, quản xứ Tam Châu mời tôi thay ngài dâng lễ đầu năm cho giáo dân. Lễ xong, ông Trương Tứ — một người bạn của bố tôi, cũng là người kế tiếp bố tôi phục vụ giáo xứ— mời tôi và cả cộng đoàn vào nhà xứ để chúc tết.
Sau đó trên đường về, anh Định ở Hà Nội, người lái xe cho tôi, hỏi sao các ông chúc mừng cha luôn trong nhà thờ sau lễ cho tiện mà lại kéo vào nhà xứ cho mất công và tốn thời gian.
Tôi nói vì các ông bà trong giáo xứ quê tôi vẫn còn giữ được truyền thống đạo đức và vẫn có cảm thức về sự thánh thiêng: Nhà thờ là nơi thờ phượng Chúa và chỉ dùng cho việc thờ phượng Chúa! Nhà thờ không phải là nơi con người chúc tụng nhau hay tổ chức sinh hoạt nào có màu sắc hội hè đình đám, dù là chúc tết hay mừng sinh nhật các cha hay đức cha.
***
Ấy vậy mà từ mấy năm nay, tôi thấy một số nơi ở Việt Nam làm những việc ngoài sức tưởng tượng của một người Công giáo thông thường.
Mấy năm trước có nhà thờ ở Hưng Yên mời cha xứ và cán bộ cùng biến nhà thờ thành nơi vận động bầu cử.
Mấy năm trước có nhà thờ ở Bùi Chu linh mục mời ông giáo sư cộng sản đến giảng cho giáo dân trong nhà thờ về tư tưởng và đạo đức của ông HCM.
Mấy bữa trước có nhà dòng ở Vinh tổ chức mừng sinh nhật cho đức cha ngay trong nhà nguyện, có bánh sinh nhật, có nến sinh nhật đặt trước bàn thờ dâng lễ!
Mấy bữa trước có cha xứ nọ ở Vinh mặc áo đen, đón cả nhóm cán bộ công an mang quân phục xanh vào trong nhà thờ đi lại nói năng làm việc như chốn chợ búa để chụp ảnh quay phim tuyên truyền. Thậm chí có cán bộ công an còn chiếm luôn tòa giảng!
Rồi mấy hôm nay lại có cha kia tổ chức “không gian HCM” mà ngài gọi là một sáng kiến “nhân văn” trong khu vực nhà thờ Chánh Tòa Phú Cường, đồng thời ngài còn nói rằng đại ý rằng tư tưởng của HCM cũng mang tự do và ý nghĩa cho con người như “tư tưởng” Chúa Giêsu.
Tôi lo buồn khóc lóc! Không chỉ vì Đức Chúa Trời bị coi thường và xúc phạm! Không chỉ vì một số giáo dân đã bị lợi dụng và bị xỏ mũi dẫn đi như trâu bò. Không chỉ vì một số linh mục trong hàng linh mục chúng tôi đã làm cớ vấp phạm. Không chỉ vì có những kẻ chuyên kết án người khác lợi dụng tôn giáo nhưng chính họ lại đang lợi dụng tôn giáo. Không chỉ vì có những người thường nói đừng để Giáo Hội bị thế lực chính trị nào thao túng, nhưng họ lại đang giao Giáo Hội và giáo dân vào tay thế quyền. Không chỉ vì nơi thánh bị tục hóa, nhà thờ bị giảm thiểu thành hội trường hay văn phòng cho những sinh hoạt thế tục.
Tôi lo buồn khóc lóc trên hết và trước hết còn vì có những giáo sĩ và giáo dân đang đánh mất đi cảm thức về sự thánh thiêng.
Khi cảm thức về sự thánh thiêng không còn thì người ta không còn phân biệt giữa Thiên Chúa và con người, giữa Tạo Hóa và thụ tạo, giữa thánh và tục, giữa tôn giáo và chính trị.
Khi cảm thức về sự thánh thiêng không còn, thì sẽ có những linh mục không còn là mục tử của dân, nhưng tự biến mình thành đầy tớ của thế quyền như ĐGH Phanxicô nói.
Khi cảm thức về sự thánh thiêng không còn thì Giáo Hội thay vì là một thực thể nhân linh và thần linh, dần dần bị giản lược thành một đoàn thể xã hội của một chế độ duy vật và vô thần.
Khi cảm thức về sự thánh thiêng không còn, Giáo Hội thay vì là khí cụ của ơn cứu độ lại trở thành công cụ của kẻ cầm quyền, thay vì là một dấu chỉ của lòng thương xót của Thiên Chúa dành cho những người đau khổ, bị áp bức và bị gạt ra bên lề xã hội, lại trở thành một thứ “thuốc phiện mê dân”, một “tiếng thở dài của những sinh linh bị áp bức”, “một trái tim của một thế giới không tim” (Marx).
Lạy Chúa xin thương xót chúng con! Lạy Chúa xin cho con biết Chúa và xin cho con biết con (S. Augustino).
Lm. Phêrô Nguyễn Văn Khải DCCT
✍️ Bạn có ý kiến hoặc lập luận với bài viết, vui lòng bình luận tại đây: Tin Công Giáo 24h