Kính thưa cộng đoàn, mới đây, Linh mục JB. Lê Ngọc Dũng đã đăng tải video bình giải sắc lệnh triệu tập và thông báo liên quan đến Linh mục Antôn Đặng Hữu Nam. Trong video, Cha Dũng tập trung phân tích lý do triệu tập, những yếu tố cần chứng minh đối với hai cáo buộc, quyền bào chữa, vai trò của hai trợ thẩm, thủ tục thượng cầu và nội dung thông báo về việc xin rời khỏi hàng giáo sĩ.
Theo phần sắc lệnh được đọc trong video, lý do dẫn đến việc triệu tập là Cha Antôn bị cho là vẫn tiếp tục đăng tải trên mạng xã hội những bài viết công kích Đức cha Anphong Nguyễn Hữu Long, dù trước đó đã được yêu cầu chấm dứt các hành vi này. Những nội dung nói trên được xem xét theo Điều 1373 và Điều 1390 §2 của Bộ Giáo luật.
Không phải cứ có bài đăng trên mạng là đủ để kết tội
Khi phân tích Điều 1373, Cha Dũng cho rằng muốn xác định hành vi phạm tội, cần xem xét đầy đủ các yếu tố mà điều luật quy định. Hành vi phải mang tính công khai và gây ra ít nhất một trong ba hệ quả: kích động sự chống đối, thù ghét hoặc bất tuân đối với Tòa Thánh hay Đấng Bản quyền.
Một yếu tố quan trọng khác là sự kích động ấy phải bắt nguồn từ một hành vi thuộc chức vụ hoặc phận vụ Giáo hội của Đấng Bản quyền. Vì vậy, việc có những bài viết công khai chỉ là một phần của chứng cứ; cơ quan xử lý còn phải chứng minh nội dung, hoàn cảnh, mục đích và hệ quả của các bài viết phù hợp với những yếu tố cấu thành được nêu trong điều luật.
Theo Cha Dũng, nếu nội dung được đưa ra không liên quan đến hành vi thuộc chức vụ Giáo hội, mà là những cáo buộc liên quan đến đời sống luân lý hoặc cách đối xử cá nhân, thì việc xem xét có thể không thuộc Điều 1373, nhưng có thể được đánh giá theo Điều 1390 §2 về vu khống hoặc làm tổn hại bất hợp pháp đến thanh danh người khác.
Đối với Điều 1390 §2, Cha Dũng phân biệt hai trường hợp. Thứ nhất là tố cáo vu khống một tội phạm trước Bề trên Giáo hội. Thứ hai là làm tổn hại bất hợp pháp đến thanh danh của người khác. Theo phần bình giải, những bài viết, “minh định”, hình ảnh hoặc phát biểu trên mạng xã hội có thể được sử dụng làm chứng cứ, nhưng vẫn cần được đánh giá để xác định có thật sự mang tính vu khống hay gây tổn hại thanh danh một cách bất hợp pháp hay không.
Cha Antôn có quyền tiếp cận hồ sơ và bào chữa
Cha Dũng nhấn mạnh rằng việc triệu tập không đồng nghĩa với việc đã có quyết định xử phạt cuối cùng. Mục đích của bước này là thông báo cho người bị cáo buộc biết nội dung cáo trạng và các chứng cứ đã thu thập, đồng thời tạo điều kiện để thực hiện quyền bào chữa.
Theo sắc lệnh, Cha Antôn có thể tự bào chữa hoặc nhờ một người bào chữa hay luật sư hợp pháp trợ giúp. Cha và người bào chữa được phép đọc các cáo buộc cùng chứng cứ tại Văn phòng Tòa Giám mục, ghi chép những nội dung cần thiết và chuẩn bị bản biện hộ bằng văn bản.
Do hồ sơ thuộc phạm vi bí mật công vụ, các tài liệu không được sao chụp hoặc mang về nhà. Khi cần nghiên cứu thêm, đương sự có thể xin phép để tiếp tục đọc và soạn thảo tại Tòa Giám mục. Sắc lệnh cũng quy định thời hạn nộp bản bào chữa và khả năng xin gia hạn, nhưng thời gian gia hạn không quá 15 ngày.
Cha Dũng cho rằng quyền bào chữa là một bảo đảm quan trọng trong tiến trình xử lý. Nếu quyền này không được bảo đảm đầy đủ, đây có thể trở thành một trong những lý do được nêu ra khi đương sự tiến hành thượng cầu.
Hai trợ thẩm chỉ có vai trò tư vấn
Sau khi nhận bản bào chữa, Đấng Bản quyền sẽ cùng hai trợ thẩm xem xét các chứng cứ và lập luận trước khi đưa ra quyết định. Hai trợ thẩm được nêu trong vụ việc là Đức cha Phêrô Nguyễn Văn Viên và Cha Tổng Đại diện Phêrô Nguyễn Văn Vinh.
Cha Dũng lưu ý rằng trong tiến trình hình sự ngoại tư pháp, hai trợ thẩm chỉ có vai trò tham vấn, không có quyền biểu quyết để quyết định hình phạt như các thẩm phán trong một phiên tòa tư pháp. Quyền ban hành quyết định cuối cùng vẫn thuộc về Đấng Bản quyền.
Tuy nhiên, quá trình tham khảo ý kiến phải được ghi nhận thành văn bản và lưu trong hồ sơ. Nếu vụ việc được thượng cầu lên Tòa Thánh, những tài liệu này có thể được cơ quan có thẩm quyền xem xét để biết Đấng Bản quyền đã đánh giá chứng cứ và tham khảo ý kiến hai trợ thẩm như thế nào.
Muốn thượng cầu, trước hết phải thỉnh cầu Đức Giám mục
Một nội dung đáng chú ý khác được Cha Dũng phân tích là trình tự khiếu nại sau khi có sắc lệnh xử phạt. Theo đó, Cha Antôn không thể lập tức gửi đơn thượng cầu lên cấp trên, mà trước hết phải gửi đơn thỉnh cầu đến Đức Giám mục Giáo phận, xin thu hồi hoặc sửa đổi sắc lệnh.
Cha Dũng nhấn mạnh rằng nếu bỏ qua bước thỉnh cầu bắt buộc này và gửi đơn thẳng lên Tòa Thánh, đơn thượng cầu có thể không được chấp nhận. Các bước thỉnh cầu và thượng cầu đều phải được thực hiện trong thời hạn Giáo luật quy định.
Việc đệ đơn thỉnh cầu hoặc thượng cầu có hiệu lực đình hoãn thi hành sắc lệnh. Trong thời gian chờ giải quyết, tình trạng hiện tại của Cha Antôn được duy trì; theo nội dung thông báo, Cha vẫn được dâng lễ riêng theo những quy định đang áp dụng.
Hồ sơ phải được giữ bí mật
Sắc lệnh cũng yêu cầu bảo mật hồ sơ của tiến trình hình sự. Việc tự ý công khai hoặc tiết lộ tài liệu ra bên ngoài có thể phát sinh trách nhiệm theo Giáo luật.
Cha Dũng dẫn lại nguyên tắc tại Điều 1455 §3, theo đó việc giữ bí mật có thể được yêu cầu khi công bố án từ hoặc chứng cứ có nguy cơ làm tổn hại thanh danh, gây chia rẽ, tạo gương xấu hoặc dẫn đến những bất tiện nghiêm trọng khác.
Vì sao sắc lệnh đề cập khả năng xin rời hàng giáo sĩ?
Phần cuối video, Cha Dũng phân tích thông báo cho biết Cha Antôn có thể, ở bất kỳ giai đoạn nào của tiến trình, làm đơn xin Đức Giáo hoàng cho rời khỏi hàng giáo sĩ và xin miễn chuẩn các nghĩa vụ gắn với bậc giáo sĩ, kể cả luật độc thân.
Cha Dũng liên hệ nội dung này với số 157 của Cẩm nang hướng dẫn thi hành Tự sắc Vos estis lux mundi. Theo phần giải thích của Cha, quy định tương tự được sử dụng trong việc xử lý một số vụ án đặc biệt liên quan đến giáo sĩ, nhằm thông báo đầy đủ cho đương sự về những khả năng pháp lý đang có.
Cha Dũng lý giải việc thông báo dựa trên hai nguyên tắc. Thứ nhất là bảo đảm người bị cáo buộc được cung cấp đầy đủ thông tin cần thiết để tự bảo vệ quyền lợi của mình. Thứ hai là tôn trọng sự tự do của giáo sĩ nếu người ấy tự nhận thấy không còn đủ khả năng hoặc không muốn tiếp tục thi hành thừa tác vụ.
Tuy nhiên, đây chỉ là một khả năng được thông báo, không đồng nghĩa Cha Antôn buộc phải làm đơn, cũng không phải là quyết định sa thải khỏi hàng giáo sĩ. Nếu lựa chọn hướng này, Cha Antôn phải tự nguyện viết đơn gửi Đức Giáo hoàng, trình bày hoàn cảnh và lý do xin miễn chuẩn; hồ sơ sau đó được chuyển đến cơ quan có thẩm quyền của Tòa Thánh.
Kết thúc video, Cha Dũng cho biết sẽ tiếp tục có những phần bình giải khác, tập trung sâu hơn vào các khả năng bào chữa của Cha Antôn trước những cáo buộc đang được xem xét.
✍️ Bạn có ý kiến hoặc lập luận với bài viết, vui lòng bình luận tại đây: Tin Công Giáo 24h