Trong bầu khí phụng vụ của những tuần cuối Mùa Chay, hình ảnh những tấm vải tím bao phủ các bức tượng thánh luôn tạo nên một cảm giác linh thiêng và khác biệt. Nhiều tín hữu thắc mắc: Việc che tượng ảnh là quy định bắt buộc của Giáo hội toàn cầu hay chỉ là một tùy nghi dựa trên tập tục địa phương?
1. Căn cứ theo Sách Lễ Rôma
Câu trả lời nằm ở hướng dẫn của Sách Lễ Rôma (ấn bản thứ III, năm 2002), tại phần hướng dẫn cho Chúa Nhật V Mùa Chay (số 26):
“Tập tục che các Thánh Giá và các tượng ảnh trong nhà thờ từ Chúa Nhật này có thể được duy trì, tùy theo quyết định của Hội đồng Giám mục. Các Thánh Giá được che cho đến khi kết thúc nghi thức tưởng niệm cuộc Thương Khó của Chúa vào Thứ Sáu Tuần Thánh; các tượng ảnh khác thì được che cho đến khi bắt đầu Đêm Vọng Phục Sinh.”
Như vậy, về mặt nguyên tắc:
Không phải là luật bắt buộc toàn cầu: Giáo hội không ra một sắc lệnh cưỡng bách mọi nhà thờ trên thế giới phải che tượng.
Quyền quyết định thuộc về Hội đồng Giám mục (HĐGM): Giáo hội trao quyền cho HĐGM mỗi quốc gia dựa trên văn hóa và lòng đạo đức bình dân để quyết định có giữ tập tục này hay không.
2. Tại Việt Nam: Một “Tùy nghi” mang tính truyền thống cao
Tại các giáo phận Việt Nam, dù không có văn bản mang tính “áp đặt” pháp lý nặng nề, nhưng HĐGM Việt Nam và các Đấng Bản quyền địa phương luôn khuyến khích duy trì truyền thống này.
Tính thống nhất: Hầu hết các giáo xứ tại Việt Nam đều thực hiện việc che tượng như một dấu chỉ hiệp thông với Giáo hội hoàn vũ.
Ý nghĩa mục vụ: Việc “tùy nghi” ở đây không có nghĩa là “thích thì làm, không thích thì thôi” một cách tùy tiện, mà là sự tự nguyện đón nhận một nét đẹp phụng vụ để giúp giáo dân dọn mình sốt sắng hơn.
3. Tại sao Giáo hội cho phép duy trì “Tùy nghi” này?
Dù là tùy chọn, nhưng Giáo hội vẫn giữ gìn tập tục này từ thế kỷ thứ IX vì những giá trị sư phạm đức tin sâu sắc:
Sự chay tịnh của thị giác: Nếu Mùa Chay là mùa hy sinh, thì việc che tượng là cách để đôi mắt chúng ta “ăn chay”. Chúng ta tạm lìa xa những vẻ đẹp hữu hình của nghệ thuật thánh để tập trung vào mầu nhiệm khổ nạn vô hình.
Sự tập trung vào Ngôi Lời: Khi các Thánh và thậm chí là Mẹ Maria bị che khuất, tâm trí người tín hữu được dẫn dắt để chỉ còn tập trung vào một mình Chúa Giêsu trong hành trình tiến về đồi Golgotha.
Sự bùng nổ của niềm vui Phục Sinh: Sự trống trải của không gian thánh đường trong những ngày cuối Mùa Chay sẽ làm cho giây phút gỡ bỏ màn che trong Đêm Vọng Phục Sinh trở nên rực rỡ và đầy cảm xúc hơn bao giờ hết.
4. Những lưu ý khi thực hiện “Tùy nghi” này
Nếu một giáo xứ chọn thực hiện việc che tượng, cần tuân thủ các quy tắc phụng vụ để tránh làm sai lệch ý nghĩa:
Màu sắc: Phải dùng vải màu tím, không có hoa văn hay hình vẽ.
Đối tượng che: Thánh Giá và các tượng ảnh (Chúa, Đức Mẹ, các Thánh). Tuyệt đối không che các chặng Đàng Thánh Giá.
Thời gian: Bắt đầu từ sau Thánh lễ chiều Thứ Bảy trước Chúa Nhật V Mùa Chay.
Kết luận
Việc che Thánh Giá và tượng ảnh là một tùy nghi phụng vụ nhưng mang giá trị thần học và đạo đức rất lớn. Nó không phải là một gánh nặng của luật lệ, mà là một lời mời gọi bước vào sự thinh lặng nội tâm sâu sắc nhất, để cùng Chúa Giêsu đi qua bóng tối của khổ hình trước khi đón nhận ánh sáng huy hoàng của Phục Sinh.
✍️ Bạn có ý kiến hoặc lập luận với bài viết, vui lòng bình luận tại đây: Tin Công Giáo 24h