Trong hơn nửa thế kỷ qua, đặc biệt vào những giai đoạn đời sống đạo gặp nhiều khó khăn, Đài Chân Lý Á Châu và Đài Phát thanh Vatican tiếng Việt đã trở thành nguồn nâng đỡ thiêng liêng quý giá cho nhiều tín hữu Công giáo Việt Nam. Ít ai biết rằng, phía sau sự hình thành và duy trì hai Ban Việt ngữ ấy có dấu ấn quan trọng của hai vị Hồng y Việt Nam: Đức Hồng y Giuse Trịnh Như Khuê và Đức Hồng y Giuse Trịnh Văn Căn.
Trong suốt hơn 50 năm qua, nhất là vào những thời điểm các linh mục không thể thường xuyên đến dâng lễ tại các giáo xứ, Đài Chân Lý Á Châu và Đài Phát thanh Vatican tiếng Việt đã trở thành một nhịp cầu đức tin đặc biệt đối với người Công giáo Việt Nam.
Qua làn sóng phát thanh, nhiều tín hữu, đặc biệt tại miền Bắc, có thể theo dõi thánh lễ Chúa nhật, lắng nghe các bài giảng, suy niệm Lời Chúa và cập nhật những tin tức của Giáo hội hoàn vũ. Trong hoàn cảnh thiếu thốn phương tiện mục vụ, tiếng nói phát đi từ các đài Công giáo ấy đã trở thành nguồn an ủi và nâng đỡ thiêng liêng cho biết bao gia đình.
Tuy nhiên, không phải ai cũng biết rằng Ban Việt ngữ của cả hai đài đều có liên hệ đặc biệt với hai vị Hồng y Việt Nam: Đức Hồng y Giuse Trịnh Như Khuê và Đức Hồng y Giuse Trịnh Văn Căn.
Cuối năm 1976, nhân dịp Đức Hồng y Giuse Trịnh Như Khuê đến Rôma nhận tước vị Hồng y, Đức ông Trần Ngọc Thụ, khi ấy đang ở Rôma, đã có dịp gặp gỡ và trò chuyện thân tình với ngài. Trong cuộc gặp ấy, Đức ông Thụ hỏi:
“Thưa Đức Hồng y, chúng con là một nhóm linh mục Việt Nam ở hải ngoại, chúng con có thể làm gì cho Giáo hội Mẹ Việt Nam?”
Đức Hồng y Giuse Trịnh Như Khuê đã trả lời ngay, không chút do dự:
“Xin các cha lập đài phát thanh. Nhưng phải đứng trong giới hạn tôn giáo hoàn toàn, đừng xen vào chính trị, vì xen vào chính trị sẽ gây trở ngại cho chúng tôi ở nhà.”
Lời gợi ý ấy đã mở ra một hướng đi quan trọng. Theo Đức ông Trần Ngọc Thụ, ngay sau khi nghe Đức Hồng y nhắc đến việc lập đài phát thanh, các linh mục Việt Nam ở hải ngoại đã nghĩ ngay đến Đài Veritas, còn gọi là Đài Chân Lý Á Châu, đặt tại Manila, Philippines.
Đài Chân Lý Á Châu được hình thành từ sáng kiến liên quan đến Đức Thánh Cha Gioan XXIII và các vị mục tử Á Châu, với mục tiêu loan báo Tin Mừng Chúa Kitô, cách riêng cho Giáo hội tại Á Châu, nhất là những quốc gia đang gặp khó khăn về xã hội, chính trị và tôn giáo.
Ngày 1/2/1969, chương trình Việt ngữ của Đài Chân Lý Á Châu chính thức đi vào hoạt động, trở thành một trong các chương trình ngôn ngữ được phát sóng hằng ngày. Tuy nhiên, sau biến cố năm 1975, vì hoàn cảnh lịch sử, chương trình tiếng Việt của đài bị gián đoạn.
Sau gợi ý của Đức Hồng y Giuse Trịnh Như Khuê, đến tháng 8/1978, một nhóm linh mục Việt Nam hải ngoại, trong đó có Đức ông Nguyễn Văn Tài, đã dấn thân tái lập chương trình Việt ngữ. Các ngài chia nhau công việc, trực tiếp đến Manila để điều hành, gánh vác những khó khăn ban đầu và từng bước đưa chương trình trở lại ổn định.
Nhờ ơn Chúa, công việc ấy đã đem lại nhiều hoa trái tốt đẹp. Mỗi ngày, chương trình tiếng Việt được phát sóng trong nhiều giờ, với các chuyên mục khác nhau như tin tức Giáo hội, suy niệm, giảng lễ, giáo lý và các nội dung nâng đỡ đời sống đức tin.
Từ miền núi đến đồng bằng, từ thành thị đến thôn quê, nhiều gia đình Công giáo tại Việt Nam đã âm thầm lắng nghe tiếng nói Tin Mừng qua làn sóng phát thanh ấy.
Không dừng lại ở đó, Đức Hồng y Giuse Trịnh Văn Căn, sau khi coi sóc Tổng giáo phận Hà Nội, cũng đặc biệt quan tâm đến việc duy trì và mở rộng các phương tiện truyền thông Công giáo bằng tiếng Việt.
Theo lời kể của Đức ông Trần Ngọc Thụ, Đức Hồng y Trịnh Văn Căn mong muốn không chỉ duy trì Đài Veritas, mà còn cần có thêm một đài phát thanh thứ hai để nâng đỡ người Công giáo Việt Nam. Ngài lo ngại rằng trong bối cảnh chính trị phức tạp tại Philippines thời bấy giờ, nếu Đài Chân Lý Á Châu gặp khó khăn hoặc bị gián đoạn, người tín hữu Việt Nam sẽ mất đi một nguồn nâng đỡ quan trọng.
Vì thế, ngày 27/7/1979, Đức Hồng y Giuse Trịnh Văn Căn đã gửi thư lên Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II, bày tỏ nguyện vọng thành lập chương trình Việt ngữ tại Đài Phát thanh Vatican.
Trong thư, ngài nhấn mạnh rằng giáo dân Việt Nam rất mong được nghe tiếng nói của Đức Giáo hoàng cách trực tiếp, đồng thời được nhanh chóng tiếp nhận tin tức từ trung tâm của Giáo hội. Việc mở chương trình Việt ngữ tại Đài Vatican sẽ giúp đáp ứng nhu cầu thiêng liêng của Giáo hội Việt Nam, nâng đỡ các tín hữu và liên kết họ với các cộng đoàn Công giáo trên thế giới.
Sau khi nhận được thư của Đức Hồng y Trịnh Văn Căn, Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II đã yêu cầu các vị hữu trách của Đài Phát thanh Vatican và Phủ Thống đốc Quốc gia Thành Vatican xúc tiến việc thành lập Ban Việt ngữ.
Khi được trình bày rằng chưa có đủ phương tiện tài chính để mở thêm một ban phát thanh mới, Đức Thánh Cha đã bày tỏ ý muốn dứt khoát: nếu chưa có tiền thì phải tìm cách có tiền để mở Ban Việt ngữ.
Nhờ sự quan tâm ấy, chương trình Việt ngữ của Đài Phát thanh Vatican đã chính thức phát sóng vào đêm 31/12/1980, tức 6 giờ sáng ngày 1/1/1981 theo giờ Việt Nam.
Từ đó, cùng với Đài Chân Lý Á Châu, Đài Phát thanh Vatican tiếng Việt trở thành một nguồn thông tin và nâng đỡ đức tin quan trọng đối với người Công giáo Việt Nam.
Ngày nay, dù phương tiện truyền thông đã thay đổi rất nhiều, dấu ấn của hai Ban Việt ngữ Veritas và Vatican vẫn là một phần đáng trân trọng trong lịch sử truyền thông Công giáo Việt Nam. Đó không chỉ là câu chuyện của kỹ thuật phát thanh, mà còn là câu chuyện của đức tin, lòng hiệp thông và tình yêu dành cho Giáo hội quê hương.
Phía sau những làn sóng phát thanh ấy là thao thức mục tử của hai vị Hồng y, là sự hy sinh của nhiều linh mục, tu sĩ, giáo dân và những người âm thầm cộng tác, để tiếng nói Tin Mừng có thể đến với các tín hữu Việt Nam trong những giai đoạn khó khăn nhất.
💬 Bạn có Ý Kiến về Bài Viết Này:
👉 Tham Gia Thảo Luận: TẠI ĐÂY
