Thành phố Đà Lạt những ngày đầu tháng Mười chìm trong sương lạnh. Giữa khung cảnh yên bình ấy, Toà Giám mục trở thành tâm điểm của Giáo hội Việt Nam khi Đại hội lần thứ XVI Hội đồng Giám mục Việt Nam được tổ chức từ ngày 6 đến 10 tháng 10 năm 2025.
Ba mươi mốt Giám mục của 27 giáo phận cùng hiện diện, bên cạnh Đức Hồng y Phêrô Nguyễn Văn Nhơn và Đức Tổng Giám mục Marek Zalewski – Đại diện Toà Thánh thường trú tại Việt Nam. Năm ngày làm việc được gói ghém trong tinh thần hiệp hành, với những lời cầu nguyện, trao đổi, và những bản nghị trình chuẩn mực.
Đại hội khép lại bằng Thánh lễ tạ ơn trong không khí trang trọng. Thông cáo chính thức công bố danh sách nhân sự cho nhiệm kỳ mới, nhấn mạnh việc triển khai văn kiện hiệp hành của Thượng Hội đồng Giám mục Thế giới, công bố Thư Chung định hướng mục vụ ba năm (2025–2028), chuẩn bị chuyến hành hương ad Limina Apostolorum tại Roma, bàn về “Hướng dẫn việc tôn kính tổ tiên”, và bầu Ban Thường vụ cùng Chủ tịch các Ủy ban trực thuộc. Đức Tổng Giám mục Giuse Nguyễn Năng tiếp tục giữ vai trò Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam. Bản thông cáo khép lại bằng cụm từ quen thuộc: “Đại hội đã thành công tốt đẹp.”
Nhưng ngoài bức tường đá của Toà Giám mục, trong lòng cộng đoàn dân Chúa, không ít câu hỏi vang lên. Nhiều người nhận thấy bản công bố chỉ nói đến đường hướng mục vụ, còn những điều đang gây tranh cãi lại bị bỏ ngỏ.
Không có dòng nào nhắc đến vụ truyền chức của thầy Hồ Hữu Hòa, vụ việc Linh mục Antôn Đặng Hữu Nam, những tai nạn hay bê bối liên quan đến hàng giáo sĩ, cũng như việc Ủy ban Công lý và Hoà bình bị xoá tên trong cơ cấu mới. Không một lời giải thích, không một tín hiệu phản hồi, chỉ là sự im lặng phủ đều như màn sương Đà Lạt.
Một số người cho rằng đó là sự khôn ngoan, để tránh tạo thêm sóng gió. Nhưng với nhiều giáo dân, im lặng lại không còn là bình an. Trong thời đại mà thông tin tràn lan, im lặng dễ bị hiểu như né tránh, và khoảng trống đó sớm được lấp bằng nghi ngờ, thất vọng. Họ không đòi hỏi Hội đồng Giám mục phải phán xét ai, chỉ mong được nghe một lời nhìn nhận, một lời mời gọi cầu nguyện, một tín hiệu rằng những nỗi bận tâm của họ không bị xem như vô hình.
Giữa bầu khí ấy, hai linh mục gây chú ý vì đã công khai lên tiếng. Linh mục Antôn Đặng Hữu Nam viết ngắn gọn trên mạng xã hội: “Đại hội thành công, đội hại đồng thanh… im lặng!” Câu nói bốn chữ “đội hại đồng thanh” vừa mỉa mai, vừa như tiếng thở dài. Nó gói ghém cảm xúc của không ít người: hiệp hành mà không có lắng nghe, đồng thanh mà thiếu đồng cảm, thì khác gì đồng diễn.
Bên dưới bài đăng ấy, các bình luận ùa đến như một đợt sóng. Có người chân thành nhắn nhủ: “Cha ơi, hãy tin tưởng vào Chúa, con biết Cha bị oan nhưng Chúa sẽ minh oan cho Cha.” Lời an ủi nghe hiền lành mà đau đớn, vì trong đó ẩn chứa nỗi chua xót: người ta không còn hy vọng ở công lý trần gian, mà chỉ còn biết ký thác nơi Thiên Chúa.
Một người khác thì không giấu được sự phẫn nộ: “Họ bây giờ sợ công quyền hơn sợ Chúa. Câm như hến. Lạy Chúa, xin mở miệng lưỡi con ra để con ngợi khen Chúa – nhưng giờ thì ai dám mở miệng?” Có người mỉa mai hơn: “Họ như gà công nghiệp – cho ăn thì ăn, cho nói thì nói.” Giữa những lời bình dân dã ấy là tiếng nổ của sự thất vọng – một cảm giác như bị phản bội bởi chính những người mà họ tin tưởng.
Một giáo dân khác hỏi thẳng: “Tại sao Ủy ban Công lý và Hoà bình không còn nữa? Tại sao khi Đức Cha Long về Vinh thì ủy ban ấy cũng biến mất?” Câu hỏi ấy làm nhiều người lặng người, bởi nó chạm vào nỗi lo sâu xa: khi công lý không còn, liệu còn chỗ cho sự thật? Một người khác đáp lại: “Trong Giáo hội mà không còn Công lý và Hoà bình, thì mọi thứ chỉ còn là hình thức. Bỏ đi cũng tốt, để lương tâm đỡ cắn rứt.”
Có người nản chí chỉ thốt một chữ “Nản”. Có người dùng biểu tượng cười để giấu nước mắt. Cũng có người vẫn giữ niềm tin yếu ớt: “Im lặng cũng là sự chữa lành. Xin Chúa đồng hành cùng Cha.” Nhưng dù là phẫn nộ, thất vọng hay cảm thông, tất cả đều có điểm chung: một khát vọng được lắng nghe. Những bình luận ấy không chỉ là phản ứng cảm tính; chúng là tấm gương phản chiếu tâm hồn của dân Chúa hôm nay – một cộng đoàn vừa yêu mến, vừa lo âu, vừa chờ đợi.
Cùng thời điểm đó, Linh mục Giuse Maria Lê Quốc Thăng – chánh xứ Phú Hạnh, Tổng Giáo phận Sài Gòn – đăng một dòng khác: “Không biết Đại hội của Hội đồng Giám mục các quốc gia khác có đoàn chính phủ đến thăm và chúc mừng không nhỉ? Hay chỉ có Việt Nam?”
Một câu hỏi nhẹ như gió, nhưng lập tức thổi bùng lên một cơn sóng tranh luận. Có người nói đó là điều đáng tự hào, là dấu hiệu của mối tương quan cởi mở. Nhưng cũng có người lo lắng: “Chính quyền đến thăm để thể hiện thân thiện đối ngoại, nhưng là cách để khống chế đối nội.” Một người bình luận chua chát: “Rồi thì sẽ bị thôn tính như Giáo hội Trung Quốc thôi.”
Những bình luận này – dù đầy mâu thuẫn – lại mang trong mình điều mà tinh thần hiệp hành đòi hỏi: mọi người đều được quyền lên tiếng. Và chính từ những cuộc trò chuyện đầy gai góc ấy, ta nhận ra rằng Giáo hội Việt Nam vẫn đang sống, vẫn đang vật lộn để tìm ra tiếng nói thật giữa bao nhiêu tiếng vang của thói quen, của im lặng, và của nỗi sợ.
Hiệp hành không phải là cùng nhau hát một khúc đồng ca, mà là cùng nhau đi qua những quãng nghịch tai. Nó không đòi hỏi mọi người đồng thuận, nhưng mời gọi mọi người trung thực. Khi dân Chúa đặt câu hỏi, đó không phải là phản loạn, mà là dấu hiệu của một đức tin trưởng thành – một đức tin biết thao thức.
Có thể Hội đồng Giám mục chọn im lặng vì muốn gìn giữ bình an. Nhưng bình an thật không nằm trong sự né tránh, mà trong ánh sáng của sự thật. Một Giáo hội mạnh mẽ không được đo bằng số lượng các ủy ban hay những văn bản trơn tru, mà bằng lòng can đảm dám lắng nghe, dám tự xét mình và dám đổi mới.
Đại hội XVI đã khép lại, nhưng dư âm của nó vẫn lan dài trong từng câu bình luận, từng lời cầu nguyện, từng ánh mắt của những người còn yêu và còn trông đợi. Có thể sự im lặng của các vị chủ chăn là thận trọng, nhưng sự im lặng của dân Chúa đang trở thành tiếng gọi vang xa.
Giữa rừng thông Đà Lạt, nơi gió vẫn reo như tiếng kinh chiều, có lẽ Thiên Chúa đang lắng nghe – không chỉ lời ca trong nhà nguyện, mà cả những tiếng thở dài, tiếng cười khẩy, và cả những lời khấn thầm của đoàn chiên đang chờ được dẫn dắt đi trong sự thật và ánh sáng.
💬 Bạn có Ý Kiến về Bài Viết Này:
👉 Tham Gia Thảo Luận: TẠI ĐÂY
