Kính thưa cộng đoàn, ngày 18/5/2026, hãng tin Fides đã đăng tải bài phỏng vấn Đức Tổng Giám mục Giuse Vũ Văn Thiên, Tổng Giám mục Hà Nội, Phó Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam, bên lề chuyến viếng thăm Ad Limina của các Giám mục Việt Nam tại Rôma. Bài phỏng vấn sau đó cũng được các trang tin Công giáo tại Việt Nam chia sẻ lại, với nhiều nội dung đáng chú ý về đời sống Giáo hội, tương quan với xã hội dân sự, cũng như quan hệ giữa Việt Nam và Tòa Thánh.
Một trong những phần đáng quan tâm là khi Đức TGM. Giuse trả lời câu hỏi: “Trong xã hội, người ta nhìn nhận Hội thánh Công giáo và người Công giáo như thế nào?”
Ngài thẳng thắn cho biết, xã hội Việt Nam được lãnh đạo bởi Đảng Cộng sản, những người theo chủ thuyết vô thần. Trong khi đó, người Công giáo chỉ là thiểu số trong một xã hội mà đa số theo Phật giáo hoặc các tín ngưỡng dân gian.
Theo Đức TGM. Giuse, một trong những khó khăn lớn là vẫn còn tồn tại những quan điểm tuyên truyền cho rằng Kitô giáo là tôn giáo “du nhập từ nước ngoài”, do người ngoại quốc mang đến, nên bị xem là xa lạ với văn hóa và đất nước Việt Nam. Đáng chú ý, ngài nhận định rằng loại tuyên truyền này không chỉ hiện diện trên truyền thông, mà còn xâm nhập vào cả hệ thống giáo dục.
Đức Tổng Giám mục cũng nói rõ, có những nỗ lực nhằm liên kết các nhà truyền giáo đầu tiên với chủ nghĩa thực dân, từ đó tạo nên một hình ảnh tiêu cực về Công giáo. Tuy nhiên, theo ngài, đây là một sai lầm lịch sử có chủ ý. Bởi các nhà truyền giáo đầu tiên đã đến Việt Nam từ thế kỷ XVII, trong khi người Pháp chỉ đến Việt Nam vào cuối thế kỷ XIX.
Đây là một chi tiết rất đáng chú ý, bởi trong nhiều năm qua, không ít người Công giáo Việt Nam vẫn phải đối diện với những định kiến tương tự: đạo Công giáo bị cho là “đạo ngoại lai”, “đạo theo Tây”, hoặc bị gắn với những giai đoạn lịch sử một cách thiếu công bằng. Nhận định của Đức TGM. Giuse vì thế không chỉ mang tính học thuật hay lịch sử, mà còn chạm đến chính thực tế mà nhiều tín hữu đang gặp phải trong đời sống xã hội.
Tuy nhiên, Đức TGM. Giuse cũng cho thấy một góc nhìn tích cực hơn. Dưới mắt nhiều người không Công giáo, Hội thánh Công giáo vẫn được đánh giá cao như một thực thể có tổ chức tốt, cơ cấu chặt chẽ, thứ bậc rõ ràng và tạo được sự tin tưởng. Người Công giáo nói chung cũng được trân trọng vì những đóng góp cho thiện ích xã hội, đặc biệt qua các hoạt động bác ái, từ thiện và phục vụ cộng đồng.
Đặc biệt, Đức Tổng Giám mục cho biết ngay cả các quan chức chính phủ, trong những dịp đối thoại với Giáo hội, cũng ghi nhận rằng nơi nào có nhiều người Công giáo, nơi đó có ít tội phạm hơn. Đây là một nhận xét đáng suy nghĩ, bởi nó cho thấy đời sống đức tin, nếu được sống cách chân thành, không chỉ giúp người tín hữu nên tốt hơn, mà còn góp phần làm cho xã hội trở nên lành mạnh hơn.
Theo Đức TGM. Giuse, tại các thành phố lớn, nơi dân chúng có trình độ học vấn cao hơn, người ta thường hiểu đạo Công giáo tốt hơn và nhìn nhận các cộng đoàn Công giáo qua những công việc bác ái, cũng như những giá trị tích cực mà Giáo hội mang lại cho xã hội và cho giới trẻ. Ngược lại, tại các làng nhỏ, vùng sâu vùng xa, hình ảnh của Hội thánh đôi khi chưa được nhìn nhận đúng, một phần do ảnh hưởng của tuyên truyền và định kiến kéo dài.
Từ bối cảnh đó, bài phỏng vấn tiếp tục đi vào một vấn đề khác cũng rất đáng chú ý: người Công giáo Việt Nam sống thế nào để vừa là “công dân tốt”, vừa là “Kitô hữu tốt”?
Khi được hỏi về định hướng này, Đức TGM. Giuse cho biết cụm từ “công dân tốt và Kitô hữu tốt” đã được Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI sử dụng trong chuyến viếng thăm Ad Limina của các Giám mục Việt Nam năm 2009. Theo ngài, từ góc nhìn Tin Mừng, quan điểm này rất rõ ràng: người tín hữu phải có đức tin sâu sắc vào Thiên Chúa, đồng thời cũng là những công dân gương mẫu, yêu mến đất nước và đóng góp thiết thực cho xã hội bằng công việc cũng như đời sống của mình.
Tuy nhiên, Đức Tổng Giám mục cũng thẳng thắn nhận định rằng chính quyền thường sử dụng cụm từ này với sắc thái mang tính “chính trị” hơn. Đặc biệt, ngài nói: “Nhiều cán bộ cộng sản đôi khi tìm cách biến khái niệm yêu nước thành yêu chủ nghĩa xã hội.”
Đây là một nhận định đáng chú ý, bởi nó chạm đến một vấn đề lâu nay vẫn cần được phân định rõ ràng: lòng yêu nước của người Công giáo không thể bị đồng hóa với việc yêu một ý thức hệ chính trị nào.
Người Công giáo Việt Nam yêu quê hương, yêu dân tộc, gắn bó với đất nước, cầu nguyện cho quốc gia và góp phần xây dựng xã hội bằng đời sống lương thiện, bác ái, trách nhiệm. Nhưng tình yêu quê hương ấy trước hết phải được hiểu trong ánh sáng đức tin và lương tâm ngay chính, chứ không thể bị ép buộc phải đồng nghĩa với việc tuyệt đối hóa một đường lối hay một chủ nghĩa trần thế.
Cũng trong câu trả lời này, Đức TGM. Giuse nhắc lại tầm quan trọng của Thư Chung năm 1980 của Hội đồng Giám mục Việt Nam, với định hướng “sống đức tin trong lòng dân tộc.” Đây là điểm xuất phát quan trọng cho tương quan giữa Giáo hội và cộng đồng dân sự tại Việt Nam.
Nói cách khác, người Công giáo không đứng ngoài dân tộc. Người Công giáo sống giữa lòng dân tộc, yêu mến quê hương, đóng góp cho xã hội, nhưng vẫn phải giữ căn tính đức tin của mình. Chính căn tính ấy giúp người tín hữu biết phân định đâu là tình yêu quê hương chân chính, đâu là sự áp đặt hay đồng hóa mang màu sắc ý thức hệ.
Trong phần sau của cuộc phỏng vấn, Đức TGM. Giuse cũng nhìn nhận rằng từ năm 1980 đến nay, tương quan giữa Việt Nam và Tòa Thánh đã có nhiều tiến triển. Ngài nhắc đến chuyến thăm Việt Nam của Đức Hồng y Roger Etchegaray năm 1989, việc bổ nhiệm đại diện không thường trú của Tòa Thánh tại Việt Nam năm 2011, và đến năm 2023, Đức Tổng Giám mục Marek Zalewski trở thành đại diện thường trú của Tòa Thánh tại Việt Nam.
Đặc biệt, Đức TGM. Giuse cho biết Chủ tịch nước Tô Lâm, đồng thời là Tổng Bí thư Đảng, đã mời Đức Giáo hoàng Lêô XIV đến thăm Việt Nam trong tháng 4 vừa qua. Ngài bày tỏ niềm hy vọng lớn lao của người Công giáo Việt Nam trước viễn cảnh này, đồng thời tin tưởng vào kinh nghiệm ngoại giao lâu đời của Tòa Thánh, nhằm đem lại lợi ích không chỉ cho Giáo hội tại Việt Nam mà còn cho toàn thể dân tộc Việt Nam.
Có thể thấy, cuộc phỏng vấn của Đức TGM. Giuse Vũ Văn Thiên không chỉ nói về đời sống nội bộ của Giáo hội Việt Nam. Bài phỏng vấn còn gợi lên một vấn đề sâu xa hơn: người Công giáo Việt Nam đang được nhìn nhận thế nào trong xã hội, đã và đang đối diện với những định kiến nào, và phải sống đức tin ra sao giữa lòng dân tộc.
Câu nói của Đức Tổng Giám mục về việc một số cán bộ tìm cách biến khái niệm yêu nước thành yêu chủ nghĩa xã hội vì thế cần được đặt trong toàn bộ bối cảnh ấy. Đây không phải là lời chống đối đất nước, càng không phải phủ nhận trách nhiệm công dân của người Công giáo. Trái lại, đó là một lời nhắc nhở cần thiết: yêu nước là một giá trị cao quý, nhưng không nên bị bó hẹp hay đồng hóa với bất cứ ý thức hệ chính trị nào.
Đối với người Công giáo, yêu nước là sống tốt giữa đời, làm việc lương thiện, xây dựng gia đình, phục vụ tha nhân, góp phần cho công ích, cầu nguyện cho quê hương và làm chứng cho Tin Mừng bằng chính đời sống hằng ngày.
Và cũng chính từ tinh thần đó, người Công giáo Việt Nam tiếp tục sống điều mà Hội đồng Giám mục đã nhắc lại từ năm 1980: sống đức tin trong lòng dân tộc, nhưng không đánh mất căn tính Công giáo của mình.
*Góc nhìn từ TCG24H.COM / Trích trực tiếp từ bản dịch bài phỏng vấn của HĐGMVN
✍️ Bạn có ý kiến hoặc lập luận với bài viết, vui lòng bình luận tại đây: Tin Công Giáo 24h