Kính thưa cộng đoàn, vài ngày vừa qua, mạng xã hội lan truyền một số hình ảnh và video được cho là ghi lại hoạt động hỗ trợ người dân tích hợp VNeID tại Giáo xứ Vạn Thủy, Giáo phận Vinh. Trong các hình ảnh này, hoạt động được tổ chức ngay bên trong nhà thờ; một số cán bộ đứng tại khu vực bục giảng để hướng dẫn, trong khi bà con giáo dân và lực lượng chức năng tập trung bên dưới các hàng ghế.
Sự việc đã tạo nên nhiều ý kiến khác nhau trong cộng đồng Công giáo, đặc biệt liên quan đến việc sử dụng không gian thánh trong nhà thờ.
Trước hết, cần nhìn nhận một cách công bằng rằng việc hỗ trợ người dân tiếp cận các dịch vụ công, nhất là những người lớn tuổi, người ít sử dụng điện thoại thông minh hoặc gặp khó khăn trong các thủ tục điện tử, là một việc làm có ích cho đời sống xã hội.
Giáo xứ, trong vai trò là một cộng đoàn sống giữa lòng dân tộc, hoàn toàn có thể cộng tác với chính quyền địa phương trong những hoạt động phục vụ lợi ích chung, miễn là điều đó phù hợp với đức tin, luân lý và sự trang nghiêm của Hội Thánh.
Tuy nhiên, điều khiến nhiều người Công giáo băn khoăn không phải là chuyện có nên giúp bà con làm thủ tục hay không, mà là tại sao hoạt động ấy lại được tổ chức ngay trong lòng nhà thờ, thậm chí sử dụng cả khu vực bục giảng, sát cung thánh.
Đối với người Công giáo, nhà thờ không đơn thuần là một hội trường rộng rãi, có ghế ngồi và thuận tiện cho việc tập trung đông người. Nhà thờ là nơi thờ phượng Thiên Chúa, nơi cộng đoàn quy tụ để cử hành Thánh lễ, lãnh nhận các bí tích, lắng nghe Lời Chúa và cầu nguyện.
Trong nhà thờ, cung thánh là khu vực đặc biệt trang trọng, nơi đặt bàn thờ, nơi linh mục cử hành Hy tế Thánh Thể, nơi Lời Chúa được công bố và nơi các thừa tác viên thi hành phận vụ phụng vụ.
Vì thế, bục giảng không phải là bục thông báo hành chính; cung thánh không phải là phông nền cho các hoạt động dân sự; và lòng nhà thờ không nên bị biến thành nơi triển khai thủ tục đời thường, dù mục đích của hoạt động ấy có thể là tốt.
Một giáo xứ có thể có sân nhà thờ, nhà giáo lý, phòng sinh hoạt, hội trường, khuôn viên hoặc các địa điểm phụ trợ khác. Nếu những nơi ấy có thể sử dụng, thì việc đưa một hoạt động hành chính vào tận bên trong nhà thờ là điều rất cần được cân nhắc.
Bởi chỉ một sự dễ dãi trong cách sử dụng không gian thánh cũng có thể làm suy giảm cảm thức linh thiêng nơi giáo dân, nhất là nơi những người đơn sơ vốn luôn nhìn nhà thờ như “nhà của Chúa”.
Ở đây, cần nói đến trách nhiệm của những người có thẩm quyền trong giáo xứ, đặc biệt là cha xứ. Cha xứ không chỉ là người quản lý cơ sở vật chất, nhưng còn là người gìn giữ đời sống phụng vụ, kỷ luật thánh và cảm thức đức tin của cộng đoàn.
Khi cho phép một hoạt động diễn ra trong khuôn viên giáo xứ, nhất là trong chính nhà thờ, cha xứ và ban chức việc cần phân định rõ: hoạt động đó có phù hợp với nơi thánh không? Có cần thiết phải tổ chức trong nhà thờ không? Có thể chuyển ra sân, nhà giáo lý hoặc phòng sinh hoạt không? Có làm giáo dân hiểu sai về ý nghĩa của cung thánh, bàn thờ và bục giảng không?
Sự cộng tác với xã hội là điều đáng quý. Nhưng sự cộng tác ấy không được khiến nhà thờ mất đi căn tính thánh thiêng của mình. Hội Thánh luôn mời gọi người tín hữu sống tốt đời, đẹp đạo; nhưng “tốt đời” không có nghĩa là để mọi sinh hoạt đời thường bước vào mọi nơi trong nhà thờ, nhất là nơi dành riêng cho phụng vụ.
Cũng cần tránh những lời kết án nặng nề hoặc quy chụp động cơ của bất kỳ bên nào. Có thể những người tổ chức nghĩ đơn giản rằng nhà thờ rộng, có ghế, thuận tiện cho bà con. Có thể họ không ý thức hết ý nghĩa phụng vụ của bục giảng và cung thánh.
Nhưng chính vì thế, sự việc này càng là một dịp để nhắc lại rằng: không gian thánh cần được tôn trọng, và những người có trách nhiệm trong giáo xứ cần cẩn trọng hơn trong việc cho phép sử dụng nhà thờ cho các sinh hoạt không thuộc phụng vụ.
Một khi cung thánh bị sử dụng sai mục đích, điều bị tổn thương không chỉ là hình ảnh bên ngoài, mà còn là cảm thức đức tin của cộng đoàn. Người giáo dân cần được giáo dục để biết kính trọng nơi thánh; nhưng trước hết, những người có trách nhiệm phải làm gương trong việc giữ gìn sự trang nghiêm ấy.
Việc đưa dịch vụ công đến gần người dân là điều tốt. Nhưng đưa hoạt động hành chính lên tận bục giảng và vào sát cung thánh nhà thờ là điều rất cần được xem xét lại. Bởi có những ranh giới không phải vì khó khăn mà bỏ qua được; và có những nơi, dù rộng rãi, thuận tiện đến đâu, cũng không thể được sử dụng như một hội trường thông thường.
Cung thánh là nơi dành cho Thiên Chúa, cho bàn thờ, cho Lời Chúa và cho phụng vụ thánh. Cung thánh không phải nơi để triển khai thủ tục hành chính, không phải nơi hướng dẫn ứng dụng điện tử, không phải nơi phục vụ cho bất kỳ mục đích nào làm lu mờ sự thánh thiêng của nhà thờ.
Mong rằng từ sự việc này, các giáo xứ sẽ cẩn trọng hơn khi tổ chức những hoạt động xã hội trong khuôn viên nhà thờ. Giáo Hội luôn đồng hành với con người, nhưng sự đồng hành ấy cần được thực hiện trong trật tự, trong phân định và trong sự tôn trọng những gì thuộc về thánh thiêng.
Nhà thờ có thể mở rộng vòng tay đón mọi người, nhưng cung thánh phải luôn được gìn giữ như nơi dành riêng cho việc thờ phượng Thiên Chúa.
Điều khiến nhiều người băn khoăn hơn cả là: linh mục, hơn ai hết, là người hiểu rõ sự thánh thiêng của nhà thờ, của cung thánh, bàn thờ và bục giảng. Vậy tại sao một hoạt động mang tính hành chính, dân sự lại có thể được tổ chức ngay trong lòng nhà thờ, và thậm chí sử dụng khu vực vốn dành cho việc công bố Lời Chúa?
Có thể vì mong muốn tạo điều kiện thuận lợi cho bà con. Có thể vì nghĩ rằng nhà thờ rộng rãi, có ghế ngồi, dễ tập trung. Cũng có thể vì sự cả nể, vì áp lực địa phương, hoặc vì thiếu cân nhắc đầy đủ về ý nghĩa phụng vụ của không gian thánh. Nhưng dù với lý do nào, sự việc này vẫn cho thấy một điều rất đáng suy nghĩ: người có trách nhiệm trong giáo xứ cần phải phân định kỹ hơn trước khi cho phép sử dụng nhà thờ cho các sinh hoạt không thuộc phụng vụ.
Linh mục không chỉ là người quản lý cơ sở vật chất của giáo xứ, nhưng trước hết là người gìn giữ đức tin, phụng vụ và cảm thức thánh thiêng của cộng đoàn. Khi cung thánh bị sử dụng sai mục đích, người giáo dân không chỉ thấy “khó coi”, mà còn cảm thấy nơi thánh bị xem nhẹ. Và chính lúc ấy, trách nhiệm mục tử cần được nhắc đến một cách nghiêm túc.
Sự dễ dãi trong việc sử dụng không gian thánh, dù xuất phát từ thiện chí, vẫn có thể để lại tổn thương trong lòng cộng đoàn. Bởi nơi nhà thờ, không phải điều gì “tiện” cũng là điều “nên”; và không phải việc gì “có ích” cũng có thể được đưa vào cung thánh.
(Video trước đó được đăng tải tải trên trang fb Công an xã Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An, nhưng vì lý do nào đõ đỡ được gỡ bỏ. Cộng đoàn có thể xem video được reup lại tại đây: 📣📣 CÔNG AN XÃ QUỲNH LƯU TRIỂN KHAI NHIỀU CÁCH LÀM HAY VÀ SÁNG TẠO TRONG HỖ TRỢ NGƯỜI DÂN TÍCH HỢP GIẤY TỜ CÁ NHÂN VÀ AN SINH XÃ HỘI TRÊN ỨNG DỤNG VNEID 🇻🇳🇻🇳
✍️ Bạn có ý kiến hoặc lập luận với bài viết, vui lòng bình luận tại đây: Tin Công Giáo 24h