Sau khi xuất hiện cách diễn đạt cho rằng “Đức Maria còn vâng phục Giám mục địa phương, huống gì chúng ta”, Linh mục Jos. Tạ Duy Tuyền đã lên tiếng phân tích và cho rằng câu nói này cần được hiểu và trình bày lại cho chính xác hơn.
Trong bài viết có tựa đề “Đức Mẹ và đức vâng phục trong những lần hiện ra”, Cha Tạ Duy Tuyền trước hết khẳng định vâng phục là một nhân đức cần thiết trong đời sống Hội Thánh. Theo ngài, nếu thiếu vâng phục, lòng nhiệt thành có thể bị đẩy tới cực đoan, khác biệt có thể trở thành chia rẽ và mỗi người rất dễ hành động theo ý riêng.
Tuy nhiên, Cha Tạ Duy Tuyền cho rằng việc dùng chính Đức Maria như một ví dụ về sự vâng phục đối với Giám mục địa phương có thể dẫn đến cách hiểu không chính xác về thần học và thẩm quyền trong Hội Thánh.
Ngài viết:
ĐỨC MẸ VÀ ĐỨC VÂNG PHỤC TRONG NHỮNG LẦN HIỆN RA
Trong đời sống Giáo Hội, vâng phục luôn là một nhân đức cần thiết.
Không có vâng phục, mỗi người dễ đi theo ý riêng.
Không có vâng phục, lòng nhiệt thành có thể biến thành cực đoan.
Không có vâng phục, những khác biệt rất dễ trở thành chia rẽ.
Vì thế, có người khi nhắc đến các cuộc hiện ra của Đức Mẹ, đã nói rằng: “Đức Maria còn vâng phục Giám mục địa phương, huống gì chúng ta.”
Ý muốn đề cao sự vâng phục là điều đáng trân trọng. Tuy nhiên, cách diễn đạt ấy có lẽ cần được hiểu và nói lại cho chính xác hơn.
Bởi theo đức tin và Thánh Mẫu học, Đức Maria không phải là đối tượng thuộc quyền tài phán của một Giám mục địa phương. Đức Maria là Mẹ Thiên Chúa, là Mẹ Hội Thánh và đã được Thiên Chúa đưa cả hồn xác về trời. Vì thế, không thể đặt Mẹ vào vị trí của một tín hữu đang chờ Giám mục cho phép, phê chuẩn hay ra lệnh phải vâng phục.
Khi có một hiện tượng được cho là Đức Mẹ hiện ra, Giáo Hội không “xét Đức Mẹ”.
Giáo Hội phân định chính hiện tượng ấy: có thật sự mang nguồn gốc siêu nhiên hay không.
Giáo Hội xem xét lời kể của các thị nhân, nội dung các sứ điệp, những dấu chỉ đi kèm, hoa trái thiêng liêng và những ảnh hưởng đối với đời sống đức tin của cộng đoàn.
Nói cách khác, Giáo Hội không phê chuẩn Đức Maria. Giáo Hội chỉ xác định liệu lời chứng của con người về một cuộc hiện ra có đáng tin hay không.
Người phải vâng phục bản quyền địa phương trước hết là các thị nhân, những người cổ võ cuộc hiện ra và các tín hữu liên quan.
Lịch sử cho thấy những thị nhân chân chính thường rất khiêm tốn. Họ chấp nhận bị chất vấn. Họ kiên nhẫn chờ đợi. Họ không dùng điều mình đã thấy hay đã nghe để chống lại Giáo Hội. Họ cũng không nhân danh Đức Mẹ để lôi kéo người khác chống đối các vị chủ chăn.
Chính thái độ vâng phục ấy là một dấu chỉ quan trọng giúp Giáo Hội phân định tính chân thật của một kinh nghiệm thiêng liêng.
Còn Đức Maria thì không cần được đặt dưới sự xét đoán của Giám mục địa phương. Tuy nhiên, điều có thể khẳng định là: Đức Maria không bao giờ hành động trái với Giáo Hội do Con của Mẹ thiết lập.
Mẹ không lập một Giáo Hội khác.
Mẹ không gieo bất hòa giữa các tín hữu với những mục tử hợp pháp.
Mẹ không bao giờ hướng con cái đi xa Đức Kitô, các bí tích và đời sống hiệp thông.
Một cuộc hiện ra đích thực, nếu có, sẽ không làm con người kiêu căng hơn, chống đối hơn hay chia rẽ hơn. Trái lại, sẽ dẫn họ đến hoán cải, cầu nguyện, yêu mến Đức Kitô và gắn bó hơn với Hội Thánh.
Vì thế, không nên nói rằng: “Đức Maria phải vâng phục Giám mục địa phương.”
Nói đúng hơn là:
Các thị nhân và những người liên quan đến một cuộc hiện ra phải vâng phục sự phân định của Giáo Hội; còn Đức Maria không bao giờ mâu thuẫn với đức tin, sứ mạng và sự hiệp thông của Hội Thánh.Lm.Jos Tạ Duy Tuyền
Theo phân tích của Cha Tạ Duy Tuyền, Đức Maria là Mẹ Thiên Chúa, Mẹ Hội Thánh và đã được Thiên Chúa đưa cả hồn xác về trời. Vì vậy, không thể đặt Mẹ vào vị trí của một tín hữu đang thuộc quyền tài phán của một Giám mục địa phương, chờ được vị này cho phép, phê chuẩn hay ra lệnh.
Điểm phân biệt quan trọng được ngài nhấn mạnh là: khi xuất hiện một hiện tượng được cho là Đức Mẹ hiện ra, Giáo Hội không “xét Đức Mẹ”, cũng không phê chuẩn chính Đức Maria.
Điều Giáo Hội phân định là hiện tượng ấy có thật sự mang nguồn gốc siêu nhiên hay không. Quá trình này bao gồm việc xem xét lời kể của các thị nhân, nội dung sứ điệp, những dấu chỉ đi kèm, hoa trái thiêng liêng và ảnh hưởng của hiện tượng đối với đời sống đức tin của cộng đoàn.
Nói cách khác, đối tượng được Giáo Hội điều tra là lời chứng của con người và hiện tượng được trình bày, chứ không phải chính Đức Maria.
AI LÀ NGƯỜI PHẢI VÂNG PHỤC?
Theo Cha Tạ Duy Tuyền, người phải vâng phục bản quyền địa phương trước hết là các thị nhân, những người cổ võ cuộc hiện ra và các tín hữu liên quan.
Trong lịch sử các cuộc hiện ra được Hội Thánh nhìn nhận, các thị nhân chân chính thường thể hiện thái độ khiêm tốn, kiên nhẫn và sẵn sàng đón nhận sự phân định của Giáo quyền.
Họ có thể bị chất vấn, bị kiểm tra hoặc phải chờ đợi trong thời gian dài, nhưng không dùng những điều mình cho là đã thấy hoặc đã nghe để kích động tín hữu chống lại các vị chủ chăn.
Chính sự vâng phục ấy được xem là một dấu chỉ quan trọng để Giáo Hội nhận định tính chân thật của một kinh nghiệm thiêng liêng.
Từ đó, Cha Tạ Duy Tuyền đưa ra cách diễn đạt mà ngài cho là chính xác hơn:
“Các thị nhân và những người liên quan đến một cuộc hiện ra phải vâng phục sự phân định của Giáo Hội; còn Đức Maria không bao giờ mâu thuẫn với đức tin, sứ mạng và sự hiệp thông của Hội Thánh.”
KHÔNG PHẢI PHỦ NHẬN ĐỨC VÂNG PHỤC
Bài viết của Cha Tạ Duy Tuyền không nhằm phủ nhận vai trò của đức vâng phục hoặc thẩm quyền của Giám mục địa phương trong việc phân định các hiện tượng được cho là siêu nhiên.
Ngược lại, ngài khẳng định rất rõ rằng một cuộc hiện ra chân thật không thể dẫn con người tới thái độ kiêu căng, chống đối hoặc phá vỡ sự hiệp thông trong Hội Thánh.
Nếu một hiện tượng thực sự đến từ Thiên Chúa, hoa trái của nó phải là sự hoán cải, cầu nguyện, yêu mến Đức Kitô, gắn bó với các bí tích và hiệp thông với Hội Thánh.
Cha Tạ Duy Tuyền viết rằng Đức Maria không bao giờ lập nên một “Giáo Hội khác”, không gieo bất hòa giữa các tín hữu với những mục tử hợp pháp và cũng không hướng con cái mình rời xa Đức Kitô.
Vì vậy, trọng tâm trong lập luận của ngài không phải là hạ thấp thẩm quyền Giáo Hội, nhưng là xác định đúng chủ thể của sự vâng phục.
Đức Giám mục có quyền phân định hiện tượng, hướng dẫn các thị nhân và điều hành những hoạt động tôn kính trong giáo phận. Nhưng không nên từ đó suy diễn rằng Đức Maria là người thuộc quyền tài phán của vị Giám mục.
MỘT CÂU NÓI NGẮN NHƯNG DỄ GÂY HIỂU LẦM
Câu “Đức Maria còn vâng phục Giám mục địa phương, huống gì chúng ta” có thể được sử dụng với mục đích mục vụ, nhằm kêu gọi tín hữu sống khiêm nhường và tôn trọng thẩm quyền Hội Thánh.
Dẫu vậy, khi xét chặt chẽ về thần học, câu này dễ khiến người nghe hiểu rằng Đức Maria cũng là một chủ thể thuộc quyền cai quản của Giám mục địa phương.
Đây chính là điều Cha Tạ Duy Tuyền muốn điều chỉnh.
Cách diễn đạt phù hợp hơn có thể là:
“Trong những cuộc hiện ra, Đức Maria luôn hướng dẫn các thị nhân vâng phục sự phân định hợp pháp của Hội Thánh.”
Cách nói này vẫn giữ được bài học về đức vâng phục, nhưng không đặt Đức Maria vào vị trí của người chịu quyền tài phán giáo luật của một Giám mục.
CẦN PHÂN BIỆT GIỮA ĐỨC MARIA VÀ NHỮNG NGƯỜI NHÂN DANH MẸ
Bài viết cũng gợi ra một vấn đề quan trọng trong đời sống đức tin hiện nay: không phải bất cứ ai tuyên bố mình nhận được sứ điệp từ Đức Mẹ đều có thể đứng ngoài sự phân định của Giáo Hội.
Một người không thể nhân danh Đức Mẹ để chống lại Giám mục, kích động chia rẽ hoặc cho rằng kinh nghiệm cá nhân của mình có thẩm quyền cao hơn Hội Thánh.
Chính trong trường hợp này, đức vâng phục trở thành một tiêu chuẩn phân định cần thiết.
Một thị nhân chân chính sẽ không tuyệt đối hóa bản thân, không biến những điều mình kể lại thành công cụ gây áp lực và không dùng danh Đức Mẹ để phủ nhận quyền của các mục tử hợp pháp.
Bởi thế, dù phản đối cách nói “Đức Maria phải vâng phục Giám mục địa phương”, Cha Tạ Duy Tuyền vẫn bảo vệ rất rõ nguyên tắc: những người liên quan đến một cuộc hiện ra phải tôn trọng sự phân định của Giáo Hội.
ĐIỀU CHA TẠ DUY TUYỀN MUỐN NHẤN MẠNH
Có thể tóm lược lập trường của Cha Jos. Tạ Duy Tuyền trong ba điểm.
Thứ nhất, đức vâng phục là điều cần thiết trong Hội Thánh.
Thứ hai, các thị nhân và những người cổ võ một cuộc hiện ra phải vâng phục Giáo quyền địa phương.
Thứ ba, không nên nói Đức Maria “phải vâng phục Giám mục”, bởi Giáo Hội phân định hiện tượng và lời chứng của con người, chứ không phán xét hay cai quản Đức Maria.
Sự phân biệt này không chỉ liên quan đến cách dùng từ, mà còn phản ánh một nguyên tắc thần học quan trọng: Đức Maria luôn hiệp thông với Hội Thánh, nhưng không phải là một tín hữu thuộc quyền tài phán của một vị Giám mục địa phương.
Do đó, nói đúng hơn không phải là “Đức Mẹ vâng phục Giám mục”, mà là:
“Đức Mẹ luôn hướng dẫn các thị nhân và tín hữu sống trong sự vâng phục và hiệp thông với Hội Thánh.”
✍️ Bạn có ý kiến hoặc lập luận với bài viết, vui lòng bình luận tại đây: Tin Công Giáo 24h